Google'ın Deprem Uyarı Sistemi Türkiye Testinden Geçti: Milyonlarca Kişiye Saniyeler Öncesinden Uyarı Gönderildi

Depremler çoğu zaman birkaç saniye içinde hayatı tamamen değiştirebiliyor. Bazen yalnızca birkaç saniyelik bir uyarı bile bir kişinin güvenli bir noktaya geçmesine, bir ameliyatın durdurulmasına veya kritik bir sistemin kendini korumaya almasına yetebiliyor. İşte tam da bu nedenle deprem erken uyarı sistemleri, son yılların en önemli teknolojik yatırımları arasında yer alıyor.

Google ise bu alanda oldukça sıra dışı bir yaklaşım benimsedi. Şirket, özel sensör ağları kurmak yerine dünyanın dört bir yanındaki Android telefonları dev bir sismik algılama ağına dönüştürdü. Bugün iki milyardan fazla Android cihaz, farkında olmadan küresel bir deprem uyarı sisteminin parçası olarak çalışıyor.

Bilim dergisi Science'ta yayımlanan yeni analizler ise sistemin özellikle Türkiye'de yaşanan büyük depremler sonrasında önemli ölçüde geliştirildiğini ortaya koyuyor.

İlginizi çekebilir.

Google tarafından geliştirilen Android Deprem Uyarı Sistemi (AEA), klasik deprem izleme altyapılarından farklı çalışıyor.

Geleneksel sistemler pahalı ve sabit sismometre ağlarına dayanırken Google, Android cihazların içinde bulunan ivmeölçer sensörlerinden yararlanıyor. Telefonlar hareketsiz durumdayken deprem sırasında oluşan titreşimleri algılıyor ve bu verileri Google'ın merkezi sistemlerine gönderiyor.

Yeterli sayıda cihazdan benzer sinyaller geldiğinde sistem bunun bir deprem olduğunu tespit ediyor ve risk altındaki kullanıcılara saniyeler öncesinden uyarı gönderebiliyor.

Bugün bu sistem 98 ülkede aktif olarak kullanılıyor ve milyonlarca kişiye erken uyarı sağlıyor.

Google'ın paylaştığı verilere göre Nisan 2021 ile Mart 2024 arasında yalnızca Türkiye'de her ay ortalama 312 deprem sistem tarafından tespit edildi.

Bu depremler:

• M 1.9

• M 7.8

arasındaki büyüklüklere ulaştı.

Google ayrıca her ay yaklaşık 18 milyon deprem uyarısı gönderildiğini açıkladı. Bu uyarıların önemli bir bölümü Türkiye'nin de içinde bulunduğu yüksek riskli bölgelerdeki kullanıcılara ulaştırıldı.

Bu durum Türkiye'yi sistemin gerçek dünya performansını test ettiği en önemli ülkelerden biri haline getirdi.

İlginizi çekebilir.

6 Şubat Depremleri Sistemin En Büyük Sınavı Oldu

Google'ın deprem algılama sistemi için en kritik testlerden biri, 6 Şubat 2023 tarihinde yaşanan Kahramanmaraş merkezli depremler oldu.

Pazarcık'ta meydana gelen M 7.8 büyüklüğündeki deprem, sistemin bugüne kadar karşılaştığı en güçlü olaylardan biri olarak kayıtlara geçti.

Google sistemi depremi tespit etmeyi başardı ancak ilk saniyelerde büyüklüğü doğru hesaplamakta zorlandı.

Sistem:

• İlk 7,1 saniyede depremi M 4.5 olarak değerlendirdi.

• Yaklaşık 18,7 saniye sonra tahminini M 4.9 seviyesine yükseltti.

• Bu süreçte 512 binden fazla telefona uyarı gönderildi.

Aynı gün meydana gelen Elbistan merkezli M 7.5 büyüklüğündeki ikinci depremde ise sistem çok daha hızlı çalıştı ve yaklaşık 3,9 milyon kullanıcıya erken uyarı ulaştırdı.

Bu deneyimler Google'ın algoritmalarını yeniden şekillendirmesinde önemli rol oynadı.

6 Şubat depremleri sonrasında Google, sistem üzerinde kapsamlı iyileştirmeler gerçekleştirdi.

Yapılan güncellemeler arasında:

• Deprem parametrelerinin değerlendirme süresinin uzatılması,

• Hatalı veri üreten telefonların sistemden çıkarılması,

• Uyarı sırasında titreşim kaynaklı yanlış algılamaların önlenmesi,

• Daha güvenilir sensör verilerinin kullanılması

gibi önemli değişiklikler yer aldı.

Bu güncellemelerin temel amacı, büyük ölçekli depremlerde hem doğruluğu hem de uyarı hızını artırmak oldu.

İlginizi çekebilir.

Google'ın paylaştığı örnekler, güncellenen algoritmaların etkisini açık şekilde ortaya koyuyor.

Nisan 2025'te Türkiye'de meydana gelen M 6.2 büyüklüğündeki depremde, sistem ilk uyarıyı yalnızca 8 saniye içerisinde göndermeyi başardı.

Depremin etkilediği bölgelerde yaşayan kullanıcılar:

• Birkaç saniye,

• 10 saniye,

• Bazı bölgelerde ise 20 saniyeye kadar

erken uyarı alabildi.

Bu tek olay sırasında 16 milyondan fazla Android cihazına bildirim gönderildi.

Deprem erken uyarı sistemleri depremleri önceden tahmin etmiyor.

Bunun yerine deprem başladıktan sonra oluşan ilk sismik dalgaları algılayarak daha yavaş ilerleyen yıkıcı dalgalar bölgeye ulaşmadan önce kullanıcıları bilgilendiriyor.

Bu birkaç saniyelik süre;

• Asansörden çıkmak,

• Gaz vanasını kapatmak,

• Fabrika sistemlerini durdurmak,

• Ameliyatları güvenli moda geçirmek,

• Güvenli bir noktaya geçmek

için kritik önem taşıyabiliyor.

İlginizi çekebilir.

Özellikle yoğun nüfuslu şehirlerde bu tür sistemlerin sağlayacağı erken uyarıların ciddi can ve mal kayıplarını azaltabileceği değerlendiriliyor.

Artılar

• Android telefonlar sayesinde çok geniş kapsama alanı sunuyor.

• Ek cihaz gerektirmeden çalışabiliyor.

• Milyonlarca kullanıcıya saniyeler içinde ulaşabiliyor.

• Sürekli güncellenen algoritmalar doğruluğu artırıyor.

• Gelişmekte olan ülkelerde önemli bir erken uyarı altyapısı sağlıyor.

Eksiler

• Büyük depremlerde ilk saniyelerde büyüklük tahminleri hatalı olabiliyor.

• Uyarı süresi kullanıcı konumuna göre değişiyor.

• Telefonun internet bağlantısına ve sensör verilerine bağımlı çalışıyor.

• Depremi önceden tahmin etmiyor, yalnızca erken uyarı veriyor.

Google'ın geliştirdiği Android Deprem Uyarı Sistemi, mobil teknolojilerin yalnızca iletişim aracı olmadığını bir kez daha gösteriyor. Özellikle Türkiye gibi deprem riski yüksek ülkelerde milyonlarca kişinin cebindeki telefonlar artık potansiyel birer erken uyarı sensörü olarak görev yapıyor.

6 Şubat depremleri sırasında ortaya çıkan eksiklikler, sistemin daha da geliştirilmesine katkı sağladı. Yapılan güncellemelerle birlikte Google'ın deprem algılama algoritmaları bugün çok daha hızlı ve güvenilir sonuçlar üretebiliyor.

Depremleri engellemek mümkün değil. Ancak birkaç saniyelik bir uyarının bile hayat kurtarabildiği düşünüldüğünde, bu tür teknolojilerin önümüzdeki yıllarda çok daha kritik hale geleceği açıkça görülüyor.

Peki sizce Türkiye'de deprem erken uyarı sistemleri yalnızca telefonlarla mı sınırlı kalmalı, yoksa şehir altyapılarına da entegre edilmeli mi?

---

Kaynakça

• Science Dergisi

• Google Android Earthquake Alerts (AEA)

• Google Research