Selçuk Bayraktar’dan Yapay Zekâda Dijital Egemenlik Mesajı: “Teknoloji İnsanlığa Hizmet Etmeli”

Yapay zekâ çağında ülkelerin gücü artık yalnızca ekonomik büyüklükleriyle ya da askeri kapasiteleriyle ölçülmüyor. Veri üretebilen, algoritma geliştirebilen ve dijital altyapısını kontrol edebilen ülkeler yeni dönemin en güçlü aktörleri arasında yer alıyor. Bu nedenle yapay zekâ ve dijital teknolojiler, yalnızca teknolojik bir rekabet alanı değil, aynı zamanda bağımsızlık ve egemenlik meselesi olarak görülmeye başladı.

Türkiye Yapay Zekâ Zirvesi’nde konuşan Baykar Yönetim Kurulu Başkanı Selçuk Bayraktar da tam olarak bu noktaya dikkat çekti. Bayraktar, yapay zekâdan dijital platformlara kadar uzanan teknoloji ekosisteminin insan iradesi üzerindeki etkilerini değerlendirirken, Türkiye'nin kendi teknolojik yol haritasını oluşturmasının önemine vurgu yaptı.

Dijital Egemenlik Neden Bu Kadar Önemli?

Konuşmasının merkezine dijital egemenlik kavramını yerleştiren Bayraktar, günümüzde teknoloji devlerinin yalnızca cihaz üretmediğini, aynı zamanda kullanıcı davranışlarını yönlendiren sistemler oluşturduğunu söyledi.

İlginizi çekebilir.

Bayraktar'a göre sosyal medya platformları ve dijital servisler, kullanıcıları ekran başında tutmak için dopamin temelli algoritmalar kullanıyor. Bu durumun yalnızca dikkat süresini değil, insanın özgür iradesini de etkileyebilecek bir noktaya ulaştığını ifade etti.

Özellikle:

• Sosyal medya algoritmaları

• Akıllı telefon ekosistemleri

• Dijital iletişim ağları

• Bulut altyapıları

• Küresel veri merkezleri

gibi alanlarda oluşan bağımlılıkların yeni bir dijital tahakküm düzeni oluşturduğunu belirten Bayraktar, teknolojinin insanı yöneten değil insana hizmet eden bir araç olması gerektiğini vurguladı.

Bayraktar, geçmişte yalnızca savunma sanayisinde görülen güç dengelerinin artık sivil teknolojilere de taşındığını söyledi.

Akıllı telefonlardan iletişim ağlarına, veri merkezlerinden tedarik zincirlerine kadar birçok alanda ülkelerin dışa bağımlı hale geldiğini belirten Bayraktar, bu durumun uzun vadede stratejik riskler oluşturabileceğini ifade etti.

Ona göre gelecekte ülkelerin bağımsızlığını belirleyecek unsurlar arasında:

• Yapay zekâ sistemleri

• Veri altyapıları

• İşlem gücü

• Çip teknolojileri

• Yazılım ekosistemleri

ön sıralarda yer alacak.

Bayraktar konuşmasında sık sık Milli Teknoloji Hamlesi vizyonuna da değindi.

Türkiye'nin İHA ve SİHA projelerinde elde ettiği başarının, mevcut kuralları takip etmek yerine yeni paradigmalar oluşturabilmesinden kaynaklandığını ifade eden Bayraktar, yapay zekâ alanında da benzer bir yaklaşım benimsenmesi gerektiğini söyledi.

Küresel teknoloji devlerinin devasa veri merkezleri ve yüksek işlem gücü üzerine kurulu modellerine karşı Türkiye'nin farklı çözümler geliştirebileceğini belirtti.

Bayraktar'a göre amaç yalnızca daha büyük sistemler kurmak değil, daha verimli ve daha yenilikçi yaklaşımlar geliştirmek olmalı.

İnsan Beyni Yapay Zekâya Hâlâ İlham Veriyor

Konuşmanın dikkat çeken bölümlerinden biri de insan beyni ile yapay zekâ sistemleri arasında yapılan karşılaştırma oldu.

Bayraktar, insan beyninin yaklaşık 20 watt gibi oldukça düşük bir enerji tüketimiyle çalışmasına rağmen insanlığın en büyük bilimsel keşiflerini mümkün kıldığını hatırlattı.

Bu nedenle yapay zekâ alanındaki ilerlemenin yalnızca:

• Daha büyük veri merkezleri

• Daha fazla işlem gücü

• Daha büyük modeller

üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini ifade etti.

Bayraktar, insan düşünme biçiminden ilham alan daha verimli ve daha akıllı yapay zekâ mimarilerinin geliştirilmesinin önemine dikkat çekti.

İlginizi çekebilir.

Bayraktar'ın üzerinde en çok durduğu konulardan biri de açık kaynak teknolojiler oldu.

Ona göre veri güvenliği ve dijital egemenlik için:

• Açık kaynak yazılımlar

• Açık kaynak donanımlar

• Şeffaf algoritmalar

• Denetlenebilir sistemler

kritik öneme sahip.

Özellikle kamu kurumları ve stratejik altyapılar için kullanılan teknolojilerin mümkün olduğunca açık kaynak yaklaşımıyla geliştirilmesi gerektiğini belirten Bayraktar, bu sistemlerin mahremiyet ve güvenlik açısından önemli avantajlar sunduğunu söyledi.

Yapay zekâ sistemlerinin en büyük yakıtı veri.

Bu nedenle Bayraktar, verilerin küresel teknoloji şirketlerinin sunucularına aktarılması yerine ülke sınırları içerisinde korunmasının önemine dikkat çekti.

Çözüm olarak ise dağıtık öğrenme ve dağıtık işleme mimarileri önerildi.

Bu modelde:

• Veriler kurumlarda kalıyor

• Mahremiyet korunuyor

• Algoritmalar merkezi veri toplama olmadan öğrenebiliyor

Böylece hem yapay zekâ gelişmeye devam ediyor hem de veri güvenliği korunabiliyor.

Bayraktar'ın konuşmasında öne çıkan başlıklardan biri de Teknolojik Dayanışma İttifakı oldu.

Türkiye'nin geliştirdiği teknolojileri yalnızca kendi sınırları içinde değerlendirmemesi gerektiğini söyleyen Bayraktar, dost ve kardeş ülkelerle teknoloji paylaşımının önemine dikkat çekti.

Ona göre bu yaklaşım:

• Teknolojik bağımsızlığı güçlendirebilir

• Dijital tekelleşmeyi azaltabilir

• Daha adil bir teknoloji ekosistemi oluşturabilir

Konuşmasında gençlere de geniş yer ayıran Bayraktar, TEKNOFEST kuşağını dijital çağın özgür nesli olarak tanımladı.

Bugün savunma sanayiinde, robotik sistemlerde ve yapay zekâ projelerinde çalışan birçok genç mühendisin TEKNOFEST ekosisteminden yetiştiğini belirtti.

Baykar bünyesinde geliştirilen:

• Yapay zekâ sistemleri

• Otonom sürüler

• Akıllı savunma teknolojileri

gibi projelerde de bu gençlerin önemli katkılar sunduğunu ifade etti.

Bayraktar, Türkiye'nin dijital bağımsızlık hedefleri kapsamında geliştirilen projelerden de bahsetti.

Bunlar arasında:

T3AI

Türkçe kaynaklar ve kültürel değerler temel alınarak geliştirilen yerli yapay zekâ dil modeli.

NSosyal

Yerli dijital sosyal ağ yaklaşımını temsil eden proje.

KÜRE Dijital Ansiklopedi

Kaynağı ve yazarı belli, doğrulanabilir içerikler sunmayı hedefleyen açık kaynaklı dijital bilgi platformu.

Bayraktar'a göre dijital çağda yalnızca teknoloji üretmek değil, doğru bilgiyi korumak da büyük önem taşıyor.

İlginizi çekebilir.

Bayraktar, yapay zekânın sadece ekonomik veya askeri güç yarışının bir parçası olarak görülmemesi gerektiğini belirtti.

Yapay zekânın:

• Eğitim

• Sağlık

• Kanser araştırmaları

• İlaç geliştirme

• Robotik cerrahi

• Kişiselleştirilmiş öğrenme

gibi alanlarda insanlığa önemli katkılar sağlayabileceğini söyledi.

Bu nedenle teknolojinin merkezinde insanın yer alması gerektiğini vurguladı.

Artılar

• Dijital egemenlik konusunda farkındalık oluşturuyor

• Açık kaynak teknolojilere dikkat çekiyor

• Veri güvenliği konusunda önemli öneriler sunuyor

• Yerli yapay zekâ ekosistemini destekliyor

• Gençlerin teknoloji üretimine katılımını teşvik ediyor

Eksiler

• Açık kaynaklı büyük ölçekli sistemlerin maliyetleri yüksek olabilir

• Küresel teknoloji devleriyle rekabet uzun zaman alabilir

• Dağıtık altyapı modellerinin uygulanması ciddi yatırım gerektiriyor

• Yerli teknoloji ekosisteminin büyümesi için daha fazla insan kaynağına ihtiyaç duyulabilir

Selçuk Bayraktar'ın Türkiye Yapay Zekâ Zirvesi'ndeki açıklamaları, yapay zekâ konusunun yalnızca teknolojik gelişim değil, aynı zamanda egemenlik, güvenlik ve özgürlük meselesi olarak değerlendirildiğini gösteriyor.

Veri güvenliği, açık kaynak teknolojiler, yerli yapay zekâ modelleri ve dijital bağımsızlık gibi başlıklar önümüzdeki yıllarda yalnızca Türkiye'nin değil, dünyanın da en önemli gündem maddeleri arasında yer alacak gibi görünüyor.

İlginizi çekebilir.

Teknolojinin insanı yönlendiren değil, insanın değerlerini güçlendiren bir araç olarak kullanılması gerektiği mesajı ise konuşmanın en dikkat çekici noktalarından biri olarak öne çıkıyor.

Peki sizce yapay zekâ çağında dijital egemenliği korumanın en etkili yolu yerli teknolojiler geliştirmek mi, yoksa küresel sistemlerle iş birliği yapmak mı?

---

Kaynakça

• Türkiye Yapay Zekâ Zirvesi

• Selçuk Bayraktar konuşması

• Baykar açıklamaları

• T3 Vakfı