Genç Yaşta Kanser Vakaları Neden Artıyor? Bilim İnsanları Dikkat Çeken Nedeni Ortaya Çıkardı

Kanser uzun yıllar boyunca daha çok ileri yaş hastalığı olarak kabul edildi. Ancak son yıllarda tablo değişmeye başladı. Dünyanın birçok ülkesinde 40'lı hatta 30'lu yaşlarda görülen bazı kanser türlerinin sayısında dikkat çekici bir artış yaşanıyor. Bu durum, tıp dünyasının en önemli araştırma konularından biri haline gelmiş durumda.

Uluslararası araştırmacılardan oluşan PROSPECT ekibi, genç yaşta artan kanser vakaları üzerine yürüttüğü kapsamlı çalışmada dikkat çekici sonuçlara ulaştı. Nature Medicine dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, yeni nesiller biyolojik olarak önceki kuşaklara kıyasla daha hızlı yaşlanıyor ve bu durum bazı kanser türlerinin daha erken ortaya çıkmasına zemin hazırlıyor.

İlginizi çekebilir.

Hepimizin bildiği bir takvim yaşı bulunuyor. Ancak bilim insanlarının üzerinde durduğu konu bunun ötesine geçiyor.

Biyolojik yaş, hücrelerin, organların ve dokuların ne kadar sağlıklı olduğunu gösteren bir ölçüt olarak tanımlanıyor.

Başka bir deyişle iki kişi aynı yaşta olsa bile;

• Biri biyolojik olarak 40 yaşında,

• Diğeri ise biyolojik olarak 55 yaşında olabilir.

Bu fark ise yaşam tarzı, beslenme alışkanlıkları, stres, sigara kullanımı, çevresel faktörler ve genetik özelliklerden etkileniyor.

Araştırmacılara göre genç yaşta görülen bazı kanserlerin temelinde de tam olarak bu hızlanan biyolojik yaşlanma yer alıyor.

Araştırma kapsamında:

• Birleşik Krallık Biobank verilerinden yaklaşık 154 bin kişi,

• ABD'deki benzer veri tabanından ise yaklaşık 10 bin kişi

uzun yıllar boyunca takip edildi.

Elde edilen sonuçlar oldukça dikkat çekici.

Bilim insanları, 1965-1974 yılları arasında doğan bireylerin biyolojik yaşlarının, aynı kronolojik yaştaki 1950-1954 doğumlulara göre daha yüksek olduğunu belirledi.

ABD verilerinde ise tablo daha da belirgin.

Araştırmaya göre 1990'lı yıllarda doğan bireyler, önceki kuşaklara kıyasla biyolojik olarak çok daha hızlı yaşlanıyor.

Araştırmanın en dikkat çekici bulgularından biri ise biyolojik yaşlanmanın her organı aynı şekilde etkilememesi oldu.

Örneğin:

• Bağışıklık sistemi daha hızlı yaşlanan kişilerde akciğer kanseri riski artabiliyor.

• Yağ dokusu daha hızlı yaşlanan bireylerde ise kolon kanseri görülme olasılığı yükseliyor.

Araştırmacılar, biyolojik yaşın yalnızca genel sağlık göstergesi olmadığını; aynı zamanda belirli organ sistemlerinin kanser riskini de etkileyebileceğini belirtiyor.

İlginizi çekebilir.

Araştırmanın sonuçlarına göre biyolojik yaş göstergelerinde meydana gelen her bir basamaklık artış, erken yaşta katı tümör gelişme riskini ortalama yüzde 8 artırıyor.

Bu oran ilk bakışta düşük gibi görünse de milyonlarca insan düşünüldüğünde halk sağlığı açısından oldukça önemli bir artış anlamına geliyor.

Uzmanlara göre bu bulgu, gelecekte kanser taramalarının yalnızca yaşa göre değil, biyolojik yaş değerlendirmelerine göre de planlanabileceğini gösteriyor.

Bilim insanları araştırmada tek bir neden göstermiyor.

Ancak biyolojik yaşlanmayı hızlandırabilecek birçok faktörün birlikte etkili olduğu düşünülüyor.

Bunlar arasında:

• İşlenmiş gıdalarla beslenme,

• Hareketsiz yaşam,

• Obezite,

• Sigara kullanımı,

• Alkol tüketimi,

• Hava kirliliği,

• Kronik stres,

• Yetersiz uyku,

gibi etkenler öne çıkıyor.

Bu nedenle uzmanlar, biyolojik yaşlanmanın yalnızca genetik değil, yaşam tarzıyla da yakından ilişkili olduğunu vurguluyor.

İlginizi çekebilir.

Araştırmanın en önemli hedeflerinden biri, henüz hiçbir belirti göstermeyen ancak biyolojik olarak hızlı yaşlanan kişileri erken dönemde belirleyebilmek.

Böylece:

• Kanser taramaları daha doğru kişilere uygulanabilecek,

• Riskli bireyler daha yakından takip edilebilecek,

• Koruyucu sağlık programları kişiye özel planlanabilecek.

Uzmanlara göre bu yaklaşım, özellikle 55 yaş altındaki kanser vakalarının erken teşhisinde önemli rol oynayabilir.

Araştırmacılar önemli bir noktaya da dikkat çekiyor.

Kanser görülme sıklığı hâlâ ileri yaş grubunda çok daha yüksek.

İstatistiklere göre:

• 50 yaş üzerindeki bireylerde kanser görülme olasılığı gençlere göre çok daha fazla.

• Genç yaş grubunda risk düşük olsa da son yıllardaki artış eğilimi dikkat çekici seviyelere ulaşıyor.

Bu nedenle uzmanlar paniğe kapılmak yerine sağlıklı yaşam alışkanlıklarının önemine odaklanılması gerektiğini vurguluyor.

Artılar

✔ Genç yaşta kanser riskinin nedenlerine dair önemli ipuçları sunuyor

✔ Erken teşhis yöntemlerinin geliştirilmesine katkı sağlayabilir

✔ Biyolojik yaş kavramını sağlık takibine taşıyor

✔ Kişiselleştirilmiş kanser taramalarının önünü açabilir

✔ Nature Medicine'da yayımlanan geniş kapsamlı bilimsel araştırmaya dayanıyor

Eksiler

✘ Araştırma biyolojik yaşlanma ile kanser arasında doğrudan neden-sonuç ilişkisini kesin olarak kanıtlamıyor

✘ Modern yaşam tarzının hangi faktörünün daha etkili olduğu henüz net değil

✘ Klinik uygulamalara geçmesi için daha fazla araştırmaya ihtiyaç var

✘ Biyolojik yaş ölçümleri henüz rutin sağlık taramalarının bir parçası değil

İlginizi çekebilir.

Genç yaşta görülen kanser vakalarındaki artış, son yılların en önemli halk sağlığı konularından biri olmaya devam ediyor. Nature Medicine'da yayımlanan bu çalışma, biyolojik yaşlanmanın kanser gelişimindeki rolünü daha iyi anlamamıza yardımcı olurken, gelecekte kişiselleştirilmiş erken teşhis yöntemlerinin de önünü açabilir.

Araştırma, modern yaşam tarzının yalnızca yaşam kalitesini değil, hücresel yaşlanmayı da etkileyebileceğini gösteriyor. Düzenli egzersiz yapmak, dengeli beslenmek, sigara kullanmamak ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları edinmek ise biyolojik yaşlanmayı yavaşlatmada hâlâ en güçlü araçlar arasında yer alıyor.

Peki sizce gelecekte sağlık kontrollerinde kronolojik yaş yerine biyolojik yaşın ölçülmesi standart bir uygulama haline gelebilir mi?

---

Kaynakça

• Nature Medicine

• Cancer Grand Challenges – PROSPECT

• UK Biobank

• National Cancer Institute (NCI)

• World Health Organization (WHO)

• American Cancer Society